ТҮРКІСТАНДА ТҮРКІ МЕМЛЕКЕТТЕРІ ҰЙЫМЫНЫҢ БІЛІМ БЕРУ МИНИСТРЛІКТЕРІ КОМИТЕТІНІҢ XI ОТЫРЫСЫ ӨТТІ

Түркістан қаласы соңғы жылдары түркі әлемінің саяси, мәдени, рухани және білім беру салаларындағы маңызды бастамалары жүзеге асырылатын халықаралық диалог алаңына айналып келеді. Осы үрдістің жарқын көрінісі ретінде қалада Түркі мемлекеттері ұйымына мүше елдердің Білім беру министрліктері жоғары лауазымды тұлғалары комитетінің XI отырысы өтті. Аталған жиын түркі мемлекеттері арасындағы білім және ғылым салаларындағы өзара ынтымақтастықты жаңа деңгейге көтеруге бағытталған маңызды халықаралық іс-шаралардың бірі болды.

Халықаралық кездесуге Қазақстан, Түркия, Әзербайжан, Қырғызстан және Өзбекстан сияқты бауырлас мемлекеттердің білім беру саласындағы жетекші өкілдері қатысып, қазіргі заманғы білім беру жүйесінің дамуы, ғылым мен инновацияларды қолдау, академиялық байланыстарды нығайту және ортақ білім кеңістігін қалыптастыру мәселелерін жан-жақты талқылады. Отырыс барысында қабылданған ұсыныстар мен бастамалар алдағы жылдары түркі мемлекеттері арасындағы білім беру саласындағы ықпалдастықты одан әрі тереңдетуге мүмкіндік береді деп күтілуде.

Бүгінде жаһандану үдерістері білім беру жүйелеріне жаңа талаптар қойып отыр. Әлемдік еңбек нарығының өзгеруі, цифрлық технологиялардың қарқынды дамуы және инновациялық экономиканың қалыптасуы мемлекеттерді білім беру саясатын жаңғыртуға итермелеуде. Осындай жағдайда халықаралық ынтымақтастықтың маңызы артып, мемлекеттер тәжірибе алмасу мен бірлескен жобаларды жүзеге асыру арқылы өздерінің білім беру жүйелерін жетілдіруге ұмтылуда. Түркі мемлекеттері ұйымы аясында ұйымдастырылған комитет отырысы осы мақсаттарға қол жеткізудің тиімді тетіктерінің бірі ретінде қарастырылып отыр.

Түркі мемлекеттері ұйымы соңғы жылдары мүше елдер арасындағы қарым-қатынасты жан-жақты дамытуға ерекше назар аударып келеді. Ұйымның қызметі тек саяси және экономикалық мәселелермен шектелмей, білім беру, ғылым, мәдениет және жастар саясаты сияқты маңызды салаларды да қамтиды. Өйткені ұзақ мерзімді дамудың негізі сапалы білім мен ғылыми әлеуетке байланысты екені халықаралық тәжірибеде дәлелденген. Сондықтан білім беру саласындағы ынтымақтастық ұйымның стратегиялық басымдықтарының бірі саналады.

Түркістандағы XI комитет отырысының негізгі мақсаты да осы бағыттағы жұмыстарды жүйелі түрде жалғастыруға арналды. Кездесу барысында білім беру жүйелерін жетілдіру, жоғары оқу орындары арасындағы байланысты нығайту, академиялық ұтқырлық бағдарламаларын кеңейту, ғылыми зерттеулер саласындағы ынтымақтастықты дамыту және жаңа бірлескен жобаларды іске асыру мәселелері қаралды. Қатысушылар бұл бастамалардың түркі мемлекеттерінің білім беру әлеуетін арттыруға және жастардың сапалы білім алу мүмкіндіктерін кеңейтуге ықпал ететінін атап өтті.

Қазіргі таңда түркі мемлекеттерінде жастар санының артуы жоғары білімге деген сұраныстың өсуіне себеп болып отыр. Әсіресе Қазақстан, Өзбекстан және Қырғызстан сияқты мемлекеттерде демографиялық өсімнің жоғары болуы білім беру инфрақұрылымын кеңейтуді талап етеді. Жыл сайын мыңдаған жас жоғары оқу орындарына түсіп, жаңа мамандықтарды игеруге ұмтылуда. Мұндай жағдайда мемлекеттер арасындағы ынтымақтастық жастарға қосымша мүмкіндіктер ашып, білім беру сапасын арттыруға көмектеседі.

Отырыс барысында академиялық ұтқырлықты дамыту мәселесіне ерекше назар аударылды. Соңғы жылдары әлемдегі жетекші университеттер студенттер мен оқытушылар алмасу бағдарламаларының тиімділігін дәлелдеп келеді. Академиялық мобильділік білім алушыларға жаңа ортада тәжірибе жинауға, өзге мемлекеттердің білім беру жүйелерімен танысуға және халықаралық байланыстар орнатуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар мұндай бағдарламалар студенттердің кәсіби және тұлғалық дамуына оң әсер етеді.

Түркі мемлекеттері арасындағы академиялық ұтқырлықтың дамуы ортақ білім беру кеңістігін қалыптастыруға ықпал етеді. Болашақта студенттер мен магистранттардың ұйымға мүше елдердің жетекші университеттерінде білім алу мүмкіндігі артып, профессорлық-оқытушылық құрам арасында да тәжірибе алмасу кеңейеді деп күтілуде. Бұл өз кезегінде білім беру бағдарламаларының сапасын жақсартып, жоғары оқу орындарының халықаралық бәсекеге қабілеттілігін арттырады.

Комитет отырысында жоғары білім беру жүйелерінің өзара ықпалдастығын күшейту мәселесі де жан-жақты талқыланды. Әртүрлі мемлекеттердің білім беру стандарттары мен академиялық талаптары бір-бірінен ерекшеленуі мүмкін. Сондықтан ортақ білім кеңістігін қалыптастыру үшін білім беру бағдарламаларын үйлестіру, дипломдарды өзара тану және академиялық кредиттерді салыстыру жүйесін дамыту маңызды міндеттердің бірі болып табылады.

Сарапшылардың пікірінше, дипломдарды өзара тану жүйесінің кеңеюі түлектердің еңбек нарығындағы мүмкіндіктерін айтарлықтай арттырады. Егер бір елдің жоғары оқу орнын тәмамдаған маман басқа түркі мемлекеттерінде өз дипломын еш қиындықсыз пайдалана алатын болса, онда кәсіби мобильділік күшейеді. Бұл еңбек ресурстарының тиімді бөлінуіне және экономикалық ынтымақтастықтың дамуына оң ықпал етеді.

Ғылым саласындағы ынтымақтастық мәселесі де халықаралық кездесудің күн тәртібіндегі маңызды тақырыптардың бірі болды. Қазіргі ғылым халықаралық байланыстарсыз дамуы қиын салаға айналды. Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, ғылыми жаңалықтардың басым бөлігі бірнеше елдің зерттеушілері бірлесіп жүзеге асыратын жобалар нәтижесінде пайда болады. Сондықтан түркі мемлекеттері арасында ғылыми зерттеулерді үйлестіру және бірлескен ғылыми орталықтар құру мәселесі өзекті болып отыр.

Жиын барысында жас ғалымдарды қолдау және ғылыми тағылымдамаларды кеңейту мәселелері де көтерілді. Жас зерттеушілерге халықаралық ғылыми жобаларға қатысу мүмкіндігін беру олардың кәсіби әлеуетін арттырып қана қоймай, ғылыми жаңалықтардың пайда болуына да ықпал етеді. Сонымен қатар мұндай бастамалар өңірдегі ғылыми мектептердің дамуына және инновациялық технологиялардың енгізілуіне жағдай жасайды.

Түркі мемлекеттері ұйымы аясында жүзеге асырылып жатқан білім беру бағдарламаларының ішінде академиялық алмасу жобалары ерекше маңызға ие. Бұл бағдарламалар студенттерге, магистранттарға және докторанттарға өзге мемлекеттердің жетекші университеттерінде білім алу мүмкіндігін береді. Мұндай тәжірибе жастардың халықаралық көзқарасын қалыптастырып, олардың кәсіби бәсекеге қабілеттілігін арттырады.

Комитет отырысына қатысқан делегациялар білім беру жүйесіндегі цифрлық трансформация мәселелеріне де тоқталды. Соңғы жылдары әлем бойынша онлайн білім беру платформаларының дамуы, цифрлық ресурстардың көбеюі және жасанды интеллект технологияларының енгізілуі білім беру саласына түбегейлі өзгерістер алып келді. Түркі мемлекеттері де осы бағыттағы тәжірибелерімен бөлісіп, білім беру саласын цифрландыру бойынша бірлескен жобаларды дамытуға қызығушылық танытты.

Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбектің қатысуы жиынның маңыздылығын айқындай түсті. Қазақстан соңғы жылдары жоғары білім мен ғылымды дамыту бағытында ауқымды реформалар жүргізіп келеді. Университеттердің академиялық дербестігін кеңейту, халықаралық серіктестікті күшейту, ғылыми зерттеулерді қаржыландыру көлемін ұлғайту және әлемдік рейтингтердегі көрсеткіштерді жақсарту еліміздің білім саясатының басты басымдықтарына айналған.

Сонымен қатар жиынға Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің орынбасары Шынар Ақпарова қатысып, мектепке дейінгі және орта білім беру саласындағы тәжірибелер туралы пікір алмасты. Білім беру жүйесінің барлық деңгейлерін қамтитын мұндай кездесулер мемлекеттер арасындағы ынтымақтастықты кешенді түрде дамытуға мүмкіндік береді.

Түркия Республикасының Ұлттық білім министрі Юсуф Текин мен Түркия Жоғары білім кеңесінің төрағасы Ерол Өзвардың қатысуы да ерекше назар аудартты. Түркия жоғары білім беру жүйесі бойынша түркі әлеміндегі ең ірі және дамыған мемлекеттердің бірі болып саналады. Елде жүздеген университет жұмыс істейді және халықаралық студенттер саны жыл сайын артып келеді. Сондықтан Түркияның тәжірибесі түркі мемлекеттері үшін маңызды үлгі болып табылады.

Әзербайжан Республикасының ғылым және білім министрі Эмин Амруллаев, Қырғыз Республикасының білім министрі Догдуркүл Кендірбаева, Қырғыз Республикасының ғылым, жоғары білім және инновациялар министрінің орынбасары Дұрыс Көзуев және Өзбекстан Республикасы Жоғары білім, ғылым және инновациялар министрінің бірінші орынбасары Сардор Раджабов та өз елдеріндегі білім беру саласындағы реформалар туралы баяндап, ынтымақтастықты дамытуға қатысты ұсыныстарын жеткізді.