Түркістан ғалымдарының жаңа өнертабысы: жаңартылатын энергетика саласында патент алынды

Түркістан облысында ғылым мен инновация бағытындағы жұмыстардың ауқымы кеңейіп, өңір ғалымдарының зерттеу нәтижелері нақты технологиялық шешімдерге айналып келеді. Соның бір айғағы – Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті ғалымдарының жаңартылатын энергетика саласындағы жаңа ғылыми жетістігі. Университеттің Инженерия факультетінің ресми мәліметіне сәйкес, ғалымдардың ғылыми-зерттеу жұмыстары нәтижесінде «Айналмалы магниттік ағыны бар жел энергетика қондырғысы» атты өнертабысқа №11871 патент берілді. Өнертабыс авторлары – Рустамов Насим Тулегенович пен Бабахан Шохрух Абдилкасымұлы. Патенттің берілген күні – 2026 жылғы 6 наурыз.

Бұл жетістік Түркістан өңірінде жаңартылатын энергия көздерін зерттеу бағытындағы ғылыми жұмыстардың жүйелі түрде жүргізіліп келе жатқанын көрсетеді. Қазіргі таңда әлемде энергияға деген сұраныстың артуы, қоршаған ортаға түсетін антропогендік жүктемені азайту және көміртегі шығарындыларын төмендету мәселелері жаңартылатын энергия көздерін дамытуға ерекше мән беруді талап етеді. Осы жағдайда жел энергетикасы табиғи ресурстарды тиімді пайдалануға мүмкіндік беретін маңызды бағыттардың бірі саналады.

Университет ғалымдары әзірлеген қондырғы жел энергиясын электр энергиясына түрлендіру үдерісін жетілдіруге бағытталған. Ресми ақпаратта өнертабыстың негізгі ерекшелігі оның айналмалы магниттік ағынды пайдалануымен байланысты екені және бұл шешім энергетикалық құрылғылардың тиімділігі мен сенімділігін арттыруға бағытталғаны атап өтіледі.

Жел энергетикасы саласындағы кез келген технологиялық шешімнің тиімділігі оның табиғи энергияны барынша ұтымды пайдалану мүмкіндігімен бағаланады. Сондықтан жел ағынын электр энергиясына түрлендірудің жаңа тәсілдерін зерттеу энергетика ғылымындағы өзекті мәселелердің бірі болып қала береді. Ғалымдардың бұл бағыттағы ізденісі өңірде инженерлік ғылым мен қолданбалы зерттеулердің қатар дамып келе жатқанын аңғартады.

Қожа Ахмет Ясауи университетінің Инженерия факультетінде энергетика саласына қатысты ғылыми-зерттеу жұмыстары бұған дейін де жүргізіліп келген. Факультеттің ресми ақпаратында электр энергетикасы бағытындағы зерттеулердің қатарында жаңартылатын энергия көздері негізінде жұмыс істейтін гибридті жел генераторын зерттеу және құрастыру, шағын техникалық жүйелерге арналған құрылғыларды әзірлеу сияқты тақырыптар бар екені көрсетілген.

Бұл зерттеулердің бір-бірімен сабақтастығы университетте жаңартылатын энергетика мәселесінің жекелеген жоба емес, тұрақты ғылыми бағыт ретінде қалыптасып келе жатқанын көрсетеді. Ғылыми ізденістердің нәтижесінде жаңа технологиялық шешімдер ұсынылып, олардың бір бөлігі патент деңгейіне дейін жеткізілуде. Ал патент алу ғылыми идеяның нақты техникалық шешім ретінде рәсімделіп, оның авторлық және зияткерлік меншік тұрғысынан қорғалғанын білдіреді.

Университеттің ғылыми жарияланымдары мен патенттер тізіміне назар аударсақ, Инженерия факультетінде энергетикаға қатысты зерттеулердің бірнеше бағыты қамтылғанын көруге болады. Бұған күн энергиясын тиімді пайдалану, гибридті энергия өндіру жүйелері, электр энергиясын өндіру технологиялары және энергия жинақтау мәселелері жатады. Факультеттің ресми ғылыми материалдарында бұған дейін гибридті жылу және электр энергиясын өндіру жүйесіне, вакуумдық фракталдық күн коллекторына қатысты патенттер де көрсетілген.

Мұндай ғылыми жұмыстардың өңір үшін практикалық маңызы зор. Түркістан облысында күн сәулесінің мол болуы жаңартылатын энергетика жобаларын дамытуға қолайлы жағдай қалыптастырады. Сонымен бірге жел энергетикасының әлеуетін ғылыми тұрғыдан зерттеу өңірдің энергетикалық жүйесін әртараптандыруға бағытталған болашақ технологиялық шешімдерді қалыптастыруға ықпал етуі мүмкін.

Ғалымдардың өнертабысы тек теориялық зерттеу деңгейінде қалып қоймай, инженерлік тұрғыдан қолдануға бағытталғанымен де маңызды. Ғылыми жаңалықтың өндірістік қажеттілікпен байланысуы – қазіргі ғылымның негізгі талаптарының бірі. Университет қабырғасында әзірленген технологиялардың кейін тәжірибелік сынақтан өтіп, өндірісте қолданылуы ғылым мен экономиканың өзара байланысын күшейтеді.

Бұл ретте патенттелген өнертабыс студенттер үшін де маңызды тәжірибелік база қалыптастырады. Инженерлік бағытта білім алатын жастар нақты ғылыми жобалардың жасалу процесімен танысып, ғылыми зерттеу жүргізудің, техникалық шешім әзірлеудің және зияткерлік меншікті қорғаудың кезеңдерін меңгере алады. Ғылымның оқу процесімен байланысуы студенттердің зерттеушілік қабілетін арттырып, олардың болашақ маман ретінде қалыптасуына мүмкіндік береді.

Бүгінде жоғары оқу орындарының ғылыми әлеуеті тек ғылыми мақалалар санымен ғана емес, зерттеу нәтижелерінің нақты өнімге, технологияға немесе патентке айналуымен де бағаланады. Осы тұрғыдан алғанда, Қожа Ахмет Ясауи университеті ғалымдарының жел энергетикасы саласындағы өнертабысқа патент алуы – қолданбалы ғылымның нәтижесін көрсететін нақты мысал.

Университеттің Инженерия факультетінде ғылыми зерттеулердің білім беру үдерісімен тығыз байланыста жүргізіліп келе жатқаны да атап өтуге тұрарлық. Факультет мәліметінде ғылыми-зерттеу жұмыстары білім беру қызметімен сабақтас екені көрсетілген. Бұл тәсіл студенттердің тек дайын білімді меңгеруімен шектелмей, жаңа білім қалыптастыру процесіне араласуына жол ашады.

Жаңартылатын энергетика саласындағы зерттеулердің тағы бір ерекшелігі – олардың экологиялық маңызында. Дәстүрлі энергетика көздерін пайдаланудан туындайтын қоршаған ортаға әсерді азайту үшін таза энергия технологияларын жетілдіру қажет. Жел және күн энергетикасы осы бағыттағы перспективалы салалардың қатарында. Сондықтан осы саладағы отандық ғылыми әзірлемелердің көбеюі Қазақстанның энергетикалық тұрақтылығы мен экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге қосымша мүмкіндік береді.

Түркістан ғалымдарының патенттелген өнертабысы өңірдегі ғылыми ізденістердің тек гуманитарлық немесе теориялық бағыттармен шектелмейтінін де көрсетеді. Мұнда инженерия, энергетика, технология және қолданбалы ғылым салаларындағы зерттеулерге де басымдық берілуде. Бұл өз кезегінде өңірдің ғылыми-инновациялық әлеуетін арттыруға ықпал етеді.

Ғылыми жетістіктің тағы бір маңызды қыры – оның отандық технологиялық шешімдерді дамытуға үлес қосу мүмкіндігі. Қазақстанда жаңартылатын энергетика саласы дамыған сайын осы бағытта жергілікті ғылыми кадрлар мен инженерлердің үлесін арттыру қажеттілігі де күшейеді. Университет ғалымдарының зерттеулері осындай мамандардың қалыптасуына және жаңа технологиялық идеялардың пайда болуына негіз болады.

Қожа Ахмет Ясауи университеті ғалымдарының «Айналмалы магниттік ағыны бар жел энергетика қондырғысына» патент алуы – Түркістан облысының ғылыми кеңістігіндегі маңызды жетістіктердің бірі. №11871 патентпен рәсімделген бұл өнертабыс жаңартылатын энергия көздерін тиімді пайдалану бағытындағы ғылыми ізденістердің нәтижесін көрсетеді.